
Wychowanie przedszkolaka do modlitwy
Mówiąc o wychowaniu modlitewnym przedszkolaka należy pamiętać o kilku zasadach wynikających z jego uwarunkowań psychicznych. Oto one:
1. Zasada kształtowania nawyku modlitwy.
Modlitwa powinna stać się ważnym elementem planu dnia dziecka. Przyzwyczajenie do modlitwy nie może być jednak przymusem. Trzeba dążyć do tego, aby przedszkolak chciał się modlić, a nie musiał się modlić.
2. Zasada systematyczności modlitwy.
Modlitwa odmawiana przez dzieci powinna mieć odpowiednią porę. Najbardziej dogodnym czasem spotkania z Bogiem jest poranek i wieczór. Tak ustawiona modlitwa jest niejako klamrą spinającą cały dzień. Dziecko kształtuje w sobie świadomość obecności Boga w całym dniu: rozpoczyna z nim dzień prosząc o błogosławieństwo i kończy wieczornym podziękowaniem za otrzymane łaski.
3. Zasada dostosowania modlitwy do roku liturgicznego.
Jednym z ważnych ogniw wychowania religijnego jest formacja liturgiczna rozumiana jako świętowanie wiary oparte na liturgii, wychowanie do wiary, obejmujące całego człowieka. Aby tak rozumiana formacja liturgiczna była skuteczna, trzeba wziąć pod uwagę rok liturgiczny. Dostosowanie modlitw i opowiadań religijnych do pór roku kościelnego ułatwia przeżywanie świąt np. Bożego Narodzenia czy Wielkanocy.
4. Zasada łączenia modlitwy z postanowieniem.
W wieku przedszkolnym istotne są działania zmierzające do uwrażliwienia dzieci na powiązanie wiary z życiem oraz budzenia odpowiedzialności za swoje postępowanie. Rodzice powinni zatem już w wieku przedszkolnym pomagać czynić krótki rachunek sumienia. Jest to bardzo ważny element wychowawczy. Można podpowiedzieć dziecku jakąś konkretną poprawę w następnym dniu (np. nie będę jutro grymasił).
5. Zasada koncentracji na modlitwie.
Dzieci w wieku przedszkolnym nie posiadają umiejętności utrzymywania przez dłuższy czas uwagi. Istotnym zatem wydaje się zabieg koncentrowania wzroku dziecka w czasie modlitwy na konkretnym przedmiocie czy symbolu. Wpatrywanie się w krzyż, obrazek czy medalik pozwala zlikwidować w części przynajmniej rozproszenie.
6. Zasada krótkiego czasu modlitwy.
Dziecko w średnim dzieciństwie przejawia szczególną aktywność w zabawie. Poznaje ono role społeczne, uczy się reguł zachowania. Trudno sprowadzić modlitwę do zabawy, ale trzeba pamiętać, iż dziecko w tym wieku szybko się nudzi. Zatem pacierz powinien być krótki (5 minut) i w miarę możliwości atrakcyjny. Można to uzyskać poprzez różnorodność form i postaw modlitewnych. Trzeba również pamiętać, iż przedszkolak przywiązuje coraz większe znaczenie do wiernego i dokładnego naśladowania sytuacji realnych. Zachowanie zatem widziane w kościele można przenieść do domu.
7. Zasada motywacji do modlitwy.
W wieku przedszkolnym dziecko pozostaje pod wpływem nakazów i zakazów dorosłych. Zasadą postępowania staje się postępowanie zgodne z literą, a nie duchem prawa. Wydaje się zatem, iż należy w motywacji odwoływać się do obowiązku modlitwy każdego człowieka, który wierzy w Boga. Dziecko widzące swoich rodziców, inne dzieci, modlące się, będzie czynić to samo bez większych oporów. Niestety dzieci przedszkolne mają problem z odroczeniem gratyfikacji. Często pragną otrzymać nagrodę natychmiast. Czy istnieje zatem jakaś nagroda za modlitwę? Taką nagrodą dla dziecka jest akceptacja rodziców widzących jego modlitwę. Ważne jest też tłumaczenie, że Bóg cieszy się z rozmowy z Nim i obdarza łaską (pomocą) przez cały dzień i noc. Wzbudza się w ten sposób dodatkowo uczucie wdzięczności Bogu za opiekę.
8. Zasada kształtowania prawidłowego obrazu Boga.
Odkrywanie przed wychowankami tajemnicy Boga można uczynić w perspektywie różnych kryteriów. Istotny zatem staje się zabieg ukształtowania adekwatnego stosunku do Boga we wczesnym dzieciństwie. Dziecko z jednej strony nie może bać się Boga Ojca, ale również nie może traktować Go jako pobłażliwego Taty, bo nie jest też „magiem” spełniającym każde życzenie. Kolejnym krokiem w odkrywaniu tajemnicy Boga winna stawać się prawda o Jego obecności i działaniu w Kościele przez Jezusa Chrystusa i Ducha Św. Modlitwy powinny więc zawierać imię Jezusa, a także w starszym wieku - wezwanie: Duchu Święty. Bliski będzie również dziecku obraz Maryi, kochanej Matki troszczącej się o swoje dzieci. W wieku przedszkolnym dzieci rozumieją charakter kontaktu społecznego, jakim jest przyjaźń. Wydaje się zatem, iż obraz Boga jako przyjaciela odpowiada w pełni psychicznemu rozwojowi przedszkolaka. Jezus Chrystus - Przyjaciel, który czeka na spotkanie, z którym warto rozmawiać, daje poczucie bezpieczeństwa.
Trzeba pamiętać, iż wychowanie modlitewne jest jednym ze sposobów tłumaczenia i wyjaśniania rzeczywistości otaczającej dziecko, a jednocześnie bardzo ważnym procesem wychowawczym.
